Parken, bruggen, waterwegen en polders

Door andere inzichten en nieuwe wetgeving op het punt van begraven mocht in de vorige eeuw niet meer in kerken begraven worden. Het kerkhof rond de Oude Kerk volstond niet meer, zodat de gemeenteraad uitzag naar een nieuwe begraafplaats. Na veel gemeentelijk geharrewar over onteigening van de benodigde grond en het afsluiten van geldleningen, werd uiteindelijk in 1874 de Algemene Begraafplaats aan de Parkweg in gebruik genomen. Thans zijn hier nog slechts graven die voor onbepaalde tijd zijn uitgegeven en is het kerkhof gesloten voor nieuwe begravingen. Er gaan stemmen op om de begraafplaats tot monument te verklaren. Op het kerkhof ligt onder andere de encyclopedist Winkler Prins en de schrijver Aart van der Leeuw begraven. Voorts zijn er de graven van prominente Voorburgse families zoals Bleuland van Oordt en een aantal dominees. Er is bovendien een massagraf van bewoners uit het in de Tweede Wereldoorlog gebombardeerde Bezuidenhout.

Binckhorstpolder

Ook genoemd de Binnenpolder. Van de Veenpolder afgesplitste polder, bemalen door de Binckhorstmolen, gelegen even ten zuiden van de oude ridderhofstede 'De Binckhorst'.

Boerenbos

Parkje, gelegen aansluitend aan het Juliana-Bernhardpark, tussen de Noordenburglaan en de Broeksloot. Op deze plek lagen voorheen de gronden behorend tot de buitenplaats 'Essesteijn'.

Broeksloot

Sloot die dwars door Voorburg loopt. Komt vanuit de Haagse Vliet of Trekvaart bij de Corbulokade Voorburg binnen en loopt geheel naar de oostgrens. De sloot komt reeds in 1559/1560 voor op een proceskaart en in 1611 onder de naam 'Broucksloot' op de kaart van Floris Balthasars.

Burgemeester den Haan-Groenpark
Sijtwende (2000)

Mevrouw Nelia Apolonia Den Haan, geboren Groen, werd op 30 oktober 1918 te Leiden geboren. Zij was de eerste vrouwelijke burgemeester van Voorburg. Haar ambtstermijn liep van 1 augustus 1976 tot en met 30 oktober 1983. Zij werd toen exact 65 jaar en mocht er geen ambtstermijn meer aan toevoegen. Zij hield zich intensief bezig met de minderheden binnen de gemeente en de woonwagenbewoners. Zij probeerde in de besluitvorming te allen tijde het menselijke aspect te laten prevaleren en zag de zogeheten objectieve criteria als hulpmiddelen. Conflicten wist zij te minimaliseren en was een warm voorstandster van een harmoniemodel. Daarnaast was zij promotor van een goed gemeentelijk cultuurbeleid, mits dat ook gepaard ging aan cultuurbehoud. Burgemeester Den Haan woonde met haar echtgenoot, Dirk Cornelis Den Haan en haar drie zoons, waarvan een zoon uit Bulgarije was geadopteerd, in de voor het gezin gebouwde villa in Park Leeuwensteijn. Zij overleed op 79-jarige leeftijd in haar geboortestad Leiden, op 12 maart 1998.

Burgemeester Nederbragtpark
Sijtwende (2000)

Doctor Johan Alexander Nederbragt werd op 29 februari 1880 te Heteren geboren. Hij was vanaf 15 januari 1940 tot 14 juni 1946 de bijna legendarische 'oorlogsburgemeester' van Voorburg. Hij was gehuwd met Anna Jacoba Aline de Wilde. Uit dit huwelijk werden twee zoons en een dochter geboren. Burgemeester Nederbragt had, voor hij op 59-jarige leeftijd burgemeester van Voorburg werd, al een zeer indrukwekkende staat van dienst opgebouwd. Hij bekleedde vele functies op handelsgebied en voor de Volkenbond. Was voorzitter van de commissie voor handelsverdragen en lid van het economisch comité van diezelfde Volkenbond.
Voorts -en dat was wellicht in het kader van zijn burgemeesterschap tijdens de oorlogsjaren het belangrijkste- neutraal voorzitter van de Internationale Havenraad van Danzig. Hij kende als geen ander het Duits en de Duitse mentaliteit en dat heeft waarschijnlijk veel ellende voor Voorburg en vooral de Voorburgers voorkomen. Hij is door de bezetter dan ook nooit afgezet en vervangen door een voor de bezetter welgevallige burgemeester. Burgemeester Nederbragt, geridderd in Nederland, Frankrijk, Finland, Zweden en België vertrok in mei 1946 voor een belangrijke regeringsopdracht via Londen naar Triëst, werd van 1946 tot 1948 eerst consul-generaal te Jerusalem en daarna tot 1 februari 1951 gevolmachtigd minister en buitengewoon gezant van Nederland in Israël. Hij woonde in Voorburg op het adres Oosteinde 27 en overleed op 73 jarige leeftijd te 's-Gravenhage op 5 september 1953.

Essesteyn

Landschapspark, vernoemd naar de hofstede gelegen nabij de huidige (kinder)boerderij van die naam. Oorspronkelijk strekte het bezit zich uit vanaf de Schenk tot aan de Vliet.

Geestbrug

Brug over de van 1344 tot 1345 gegraven vaart, de Haagse Vliet of Trekvliet, tussen Den Haag en Rijswijk, tevens de oudste tolbrug in de omgeving.

Juliana-Bernhardpark

Gelegen tussen Parkweg en Noordenburglaan. Ontleent zijn naam aan de bij gelegenheid van het huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernhard op 7 januari 1937 aldaar geplaatste stenen bank met door de beeldhouwer Albert Termote ontworpen zandstenen ornamenten.

Kerkbrug

Wordt reeds in 1556 vermeld en vormt één van de drie verbindingen over de huidige Vliet of Rijn-Schiekanaal. De huidige Kerkbrug geeft aansluiting op de Raadhuisstraat en de Kerkstraat.

Machinesloot

Ontleent zijn naam aan het in 1872 in gebruik genomen stoomgemaal aan de toen zogenoemde 'Binnenwatering' aan de huidige Van Woudekade. Het gemaal was bedoeld om de waterstand op peil te houden van de Veenen Binckhorstpolder. Het stoomwerktuig had een sterkte van 32 P.K. en werd gevoed met een zogenoemde Lancashire-ketel. Door de stichting van dit gemaal moest de molen, gelegen in de voormalige Boven-Veenpolder aan de Haagse Vliet, verdwijnen.

Marianneviaduct

Onderdeel van de zogenoemde Utrechtsebaan. Overkluist het einde van de Parkweg te Voorburg, overgaand in Prinses Mariannelaan, alsmede het einde van de Herenstraat overgaand in het Westeinde. Het tussenliggende gedeelte, dat als ruime parkeergelegenheid dienst doet wordt aangeduid met de benaming: de Onderwereld.

Nieuwe Tolbrug

De Nieuwe Tolbrug ligt in het uiterste westen van Voorburg en vormt de verbinding tussen Park Hoekenburg en de Westvlietweg nabij recreatiepark Drievliet. De brug is alleen toegankelijk voor fietsers en voetgangers en wordt in de volksmond de "Kippetjesbrug" genoemd. Vroeger lag de Nieuwe Tolbrug aan de andere kant van de Trekvaart bij de Geestbrugkade (gemeente Rijswijk), maar bij de verbreding van dit water in 1891 werd de brug verplaatst.

Oosterbegraafplaats

De zogenoemde 'Oosterbegraafplaats' werd in de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog aangelegd. De realisering kwam mede tot stand met medewerking van vele toen werkloze Voorburgse en niet-Voorburgse arbeiders. Op verzoek van het kerkbestuur van de parochie van de H. Martinus werd een gedeelte van de in 1936/1937 gereed gekomen dodenakker ingericht als bijzondere begraafplaats. In 1937 werden de bijbehorende dienstgebouwen opgeleverd. Op de begraafplaats zijn herdenkingsmonumenten en een aantal oorlogsgraven van zowel Nederlanders als Engelsen aanwezig, die door de Oorlogsgravenstichting worden beheerd. In de oorlogstijd maakte het gebied rond de begraafplaats deel uit van een tankgracht en lagen er diverse zware betonnen bunkers. Deze bunkers konden pas in 1955 worden verwijderd.

Oude Tolbrug

De Tolbrug of Oosttolbrug is gelegen nabij het voormalige buitenhuis 'Heeswijk' bij het Westeinde. De 'Tolle' wordt reeds in 1334 genoemd in de omschrijving van het ambacht van Philips van Wassenaar en duidt op een buurtschap onder Voorburg. Oudtijds liep er vanaf de Geestbrug naar de Oude Tolbrug een pad, 'Burchpat' genoemd. Dit pad liep over de 'Hoogenburch', dwars door het bos van 'Arentsburgh' en de 'Hoge Weide'. In de middeleeuwen en nog lang daarna werd het terrein waar dit pad doorheen liep aangeduid als 'De Burch' of 'De Hoogenburch', waar zich in de Romeinse tijd het municipium 'Forum Hadriani' bevond.

Park Arentsburgh

Vernoemd naar de 17e eeuwse buitenplaats 'Arentsburgh' aan de Vliet. De buitenplaats 'Arentsburgh' werd in 1667 gebouwd door Cornelis van Lodensteyn, gecommitteerde in de Generaliteitsrekenkamer, op de plaats van een bouwvallige woning waarvan Jacob Arentz. in 1451 bewoner was. De omgeving van Arentsburgh kreeg vooral bekendheid door de archeologische onderzoekingen onder leiding van Prof. Reuvens en later Prof. Holwerda, van de romeinse resten van het vroegere municipum 'Forum Hadriani'. Vanwege de belangrijke historische vondsten staat de bodem van dit gebied vermeld op de Rijksmonumentenlijst.

Park Hoekenburg

Vernoemd naar het buitenhuis 'Hoekenburg' dat in 1632 nieuw werd opgetrokken en in de plaats kwam van een afgebroken pand en onder de naam 'Hooghenburch' werd toegevoegd aan de serie befaamde buitenhuizen aan de Vliet. In 1684 wordt het buiten gekocht door een lakenkoopman Johannes Mol geheten, die het buiten omdoopte tot 'Hoekenburg' In 1809 liet Andries Thorbecke, een oom van de bekende staatsman Thorbecke, het oude huis afbreken en luisterrijker dan tevoren weer opbouwen. Uit die tijd dateren de thans nog aanwezige barokschilderingen en het schitterende trappenhuis. Door verervingen, verbouwingen en aankopen steeds groter geworden, komt het landgoed in 1828 in handen van de bekende staatsraad Jhr. H.J. Caan, die het buiten samenvoegt met 'Arentsburgh'. Door toedoen van Jhr. Caan kon de gemeente Voorburg in 1828 de heerlijke rechten over Voorburg van Delft afkopen en als zelfstandige gemeente verder opereren. Ten slotte komt het buiten in 1925 in handen van de gemeente Voorburg, die het weer verkoopt aan het Christelijk Instituut voor Dove Kinderen 'Effatha' van welks complex het thans nog deel uitmaakt.

Park 't Loo

Ontleent zijn naam aan een reeds in de 12e eeuw vermelde hofstede, de Grote of Oude Loo genoemd. Oorspronkelijk was De Loo een boerderij maar werd later een adellijk goed, lag niet ver van de Broeksloot, tegen het domein van huis de Werve. Meer over 'De Loo' bij de Loolaan

Park Middenburg

Park rond het buitenhuis 'Middenburg' tussen het Westeinde en de Vliet. Zie voor nadere uitleg: Laan van Middenburg.

Park Sonnenburgh

Park aan de onevenkant van het Westeinde.
Zie voor verklaring naam: Sonneburghlaan.

Park Vreugd en Rust

Park, vernoemd naar de buitenplaats 'Vreugd en Rust'. Ook deze buitenplaats, die in 1658 voor het eerst wordt vermeld, is door afbraak, bijen verbouw en aanen verkoop van boerderijen en gronden steeds fraaier en uitgebreider geworden. Rond 1712 is aan de overzijde van het huidige Oosteinde het buitenplaatsje 'Lienburch' bij het bezit gevoegd. In later tijd zal dit 'Lienburch' de orangerie van het uitgestrekte buitengoed worden. (Thans gebouw 'De Koepel' bij het tennispark 'Vreugd en Rust'). In 1751 is er sprake van dat het buitenhuis 'nieuw getimmerd' is en met een speelhuis, een tuinmanshuis en een bouwmanswoning een oppervlakte heeft van 28 morgen, 4 hond en 50 roeden aan teelland. 'Vreugd en Rust', dat na vele wisselende gebruikers thans als een van de weinige schitterende buitenplaatsen overeind is gebleven, zal altijd te boek blijven staan als het huis waar de Groen van Prinsterer's woonden en waar de bekendste: de staatsman mr. Guillaume Groen van Prinsterer op 21 augustus 1801 werd geboren. Thans heeft het buiten weer alles van zijn vroegere allure terug gekregen en is het in gebruik als restaurant-hotel waar propriétaire-cuisinier Henk Savelberg 'Vreugd en Rust' naar de culinaire top van Europa tracht te leiden.

Park Vronesteijn

Naam wordt gebruikt als straatnaam.
Zie voor verklaring: Park Vronesteijn en Buitenrustplein.

Veenpolder

De Veenpolder, ook wel de Bovenpolder genoemd, strekt zich van de Schenk op de grens bij Den Haag tot aan de Bovenkade en van de Trekvliet tot aan de Landscheiding. De polder is omstreeks 1403 ontstaan toen de scheiding (Schenk) werd gegraven tussen Haagambacht en Voorburg. Door de komst van de Veenmolen werd het inmiddels van een kade voorziene deel vanzelf een polder.

De Vliet

De Vliet, ook wel aangeduid als Zuidvliet of Rijn-Schiekanaal, loopt parallel aan de zuid-westelijke grens tussen Voorburg en Leidschendam. Aan de noord-westelijke grens van Voorburg, parallel aan de Hoekweg, is het genoemd de Haagse Vliet of Trekvliet en mondt het kanaal uit in de Binckhorsthaven. Op het grenspunt Voorburg, Rijswijk en 's-Gravenhage splitst de Vliet zich in drieën, waaraan het oude buiten 'Drievliet' zijn naam ontleent. Aan de kanalisering van de Vliet is de naam verbonden van de Romeinse veldheer Cnaeus Domitius Corbulo, die in 47 na Christus de naar hem genoemde 'Fossa Corbulonis' liet graven. Dat wil zeggen: hij liet op de plaats waar thans -ongeveer- de Vliet loopt een aantal wateren kanaliseren om de mondingen van de Maas en de Rijn met elkaar te verbinden. Zie verder onder Corbulokade en Vlietstraat.

Wilhelminaviaduct

Overkluist de zogenoemde Utrechtsebaan. Verbindt het einde van de Prins Bernhardlaan te Voorburg met de Maanweg te 's-Gravenhage.

Wijkerbrug

Al in de 13e eeuw is sprake van een brug op deze plek over de Vliet. De brug is genoemd naar een oude buurtschap 'die Wiic' of 'Wike' genoemd. In 1556 is de naam als 'Wijcki brugghe' terug te vinden op een kaart van Coenraet Oelensz.
Zie ook: Wijkerlaan.

< terug naar index